Psycholog: specjalista duszy, czy ciała?

Kim jest, czym się zajmuje, czy aby na pewno jest zawodem i dlaczego często nazywany jest psychiatrą czy psychoterapeutą…

 

Zawód psychologa we współczesnym świecie nabiera coraz większego znaczenia. Dawniej wizyta u psychologa bywała wstydliwa i ukrywano fakt korzystania z pomocy specjalisty. Obecnie świadomość społeczeństwa wzrasta i z pomocy psychologów korzysta coraz większa liczba osób. Nie do końca jednak ludzie są świadomi tego, czym tak naprawdę psycholog się zajmuje. Jest to zawód mylony z innymi profesjami, gdyż zdrowiem psychicznym w Polsce zajmuje się wielu specjalistów: lekarze ogólni, neuropsycholodzy, psycholodzy, psycholodzy kliniczni, psychiatrzy, terapeuci, trenerzy, pracownicy socjalni. Co takiego różni zawód psychologa od innych zawodów zajmujących się psychiczną kondycją człowieka?


„Wykonywanie zawodu psychologa polega na świadczeniu usług psychologicznych, a w szczególności na diagnozie psychologicznej, opiniowaniu, orzekaniu, o ile przepisy odrębne tak stanowią, psychoterapii, udzielaniu pomocy psychologicznej, działalności naukowej.”  Psychologiem zostaje się w chwili dokonania wpisu na listę psychologów Regionalnej Izby Psychologów, po uzyskaniu dyplomu magistra psychologii i odbyciu stażu.

Psycholog to zawód, który zyskał miano zawodu zaufania publicznego i wymaga nie tylko profesjonalizmu, ale także nieskazitelnego charakteru, postępowania zgodnie z zasadami etyki zawodowej i nastawiony jest na niesienie pomocy, dawanie oparcia innym. Sumienie powinno stać się dla psychologa naczelną normą moralności. Społeczeństwo ufa, iż osoby wykonujące zawody zaufania publicznego są odpowiedzialne, bo to od nich zależy zdrowie i życie innych.

Psycholog to wolny zawód, który charakteryzować powinny wysokie kwalifikacje i kompetencje, osobisty stosunek i zaangażowanie w pracę, zaufanie i przede wszystkim samodzielność i odpowiedzialność cywilna. O regulowanym charakterze danego zawodu decyduje zastrzeżenie prawa jego wykonywania dla osób spełniających określone warunki, niedopuszczanie innych do jego wykonywania oraz uzależnienie prawa wykonywania zawodu od wydania odpowiednich decyzji przez uprawnione organy lub korporacje, zobowiązujące swoich członków do przestrzegania określonych przez nie standardów”.

Osoby wykonujące wolny zawód mogą być zobowiązane w drodze ustawy do przynależności do odpowiedniego samorządu zawodowego. Mimo iż samorząd psychologów jest przewidziany w ustawie o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów to dotychczas samorząd taki nie został utworzony i na razie nie istnieje, co jest spowodowane kilkuletnią bezczynnością kolejnych ministrów właściwych do tych spraw.

Praca psychologa łączy sferę praktyki badawczej z elementami praktyki społecznej, dzięki czemu psycholog może podjąć świadczenia nie tylko w służbie zdrowia, ośrodku terapeutycznym (trudności natury emocjonalno- psychicznej), ale także w szkolnictwie, wymiarze sprawiedliwości, mediach, wojsku, marketingu, biznesie, reklamie, negocjacjach, zarządzaniu, rozwiązywaniu konfliktów społecznych, redukowaniu uprzedzeń, orzekaniu o wiarygodności sprawców przestępstw, zapobieganiu i leczeniu uzależnień. Studia psychologiczne przygotowują do pracy w wielu zawodach, gdyż psychologia jako nauka dostarcza wiedzy na temat przyczyn i mechanizmów ludzkich zachowań. Badanie zachowań i procesów psychicznych, właściwości naszej pamięci, uczenia się, myślenia, sposobów walki ze stresem, czy postępowanie w otoczeniu społecznym pozwala opisywać, wyjaśniać, przewidywać i kontrolować zachowanie jednostki. Psycholog poprzez wykonywanie swoich zadań zawodowych wchodzi w bezpośrednie relacje z pacjentem, czy też współpracownikiem.

Od razu po ukończeniu studiów psychologicznych nie zyskuje się miana psychologa klinicznego. W tym celu należy w ramach studiów podyplomowych zdobyć wykształcenie w zakresie psychologii klinicznej.

Psycholog może również pełnić rolę psychoterapeuty pod warunkiem spełnienia kilku wymagań. Terapeuta to dobrze wykwalifikowany specjalista, który po zdobyciu dyplomu magistra nauk humanistycznych, czy społecznych (nie tylko dyplomu magistra psychologii, ale również pedagogiki, socjologii, psychiatrii itp.) odbył co najmniej 4 letnie szkolenie w zakresie którego zdobył wiedzę i umiejętności specyficzne dla psychoterapii. Podczas takiego szkolenia przeszedł własną psychoterapię, zdobył praktykę pod superwizją („ważne narzędzie zwiększania efektywności pracy i rozwoju zawodowego psychoterapeutów, polega na wzajemnej wymianie doświadczeń, przemyśleń, jest okazją do wspólnej analizy nad źródłami trudności, szukaniem istoty problemu, dochodzeniem do nowych rozwiązań”), odbył staż. Według European Association for Psychotherapy. Zawód ten polega na ”…leczeniu osób cierpiących na psychozy, nerwice i zaburzenia psychosomatyczne…”.Psycholog również posiada pewne przygotowanie do udzielania pomocy psychologicznej i wsparcia, ale nie posiada kwalifikacji uprawniających do prowadzenia pełnej psychoterapii.

 Psychoterapeuta to odrębny zawód niezależny od psychologii i psychiatrii. Nie jest to tytuł chroniony prawnie w Polsce, przez co wiele innych grup zawodowych wchodzi w kompetencje psychoterapeutów zajmując się pracą, do wykonywania której nie mają uprawnień.

Ludzie spoza branży utożsamiają często psychologa z psychiatrą. Obaj zajmują się tym samym (zdrowiem psychicznym) jednak mają odmienne kompetencje. Psychiatra to doktor medycyny, absolwent 6 letnich studiów na wydziale lekarskim akademii medycznej, wyspecjalizowany do diagnozy zaburzeń psychicznych i do psychofarmakoterapii. Współpracuje z psychologiem, gdyż leczenie często przebiega dwuetapowo: leki i terapia. Psychiatra również może zostać psychoterapeutą pod warunkiem odbycia co najmniej 4 letniego szkolenia w zakresie terapii. Dobry psychiatra musi brać pod uwagę wiele czynników wykraczających poza biologię i fizjologię, takich jak uwarunkowania psychologiczne, społeczne, czy rodzinne. Nie zajmuje się jednak problemami rozwojowymi pacjentów i trudnościami psychologicznymi, które nie są jeszcze zaburzeniem, ale w przypadku których pacjent oczekuje pomocy- to zadanie psychologa.

Zarówno w diagnozie psychiatrycznej jak i psychologicznej stosuje się systemy klasyfikacji amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (DSM IV) i klasyfikacji międzynarodowej opracowanej przez Światową Organizację Zdrowia (ICD-10).

Absolwentem 6 letnich studiów lekarskich jest także neurolog, który wyspecjalizowany jest w chorobach układu nerwowego ( diagnozuje m. in. padaczkę, guzy mózgu, ale nie depresję czy nerwice). Współpracuje z psychologiem, czy psychiatrą, ponieważ zdarza się, że u podłoża chorób psychicznych leżą nieprawidłowości w funkcjonowaniu struktur mózgowych.

Neuropsycholog to specjalista w obrębie psychologii klinicznej, który głównie zajmuje się zwalczaniem skutków uszkodzeń centralnego układu nerwowego.

 

Jak więc widać powyżej, jest sporo elementów odróżniających psychologa od innych specjalistów zdrowia psychicznego. Psycholog, to osoba o wykształceniu akademickim, która ukończyła studia nauk społecznych a nie medycznych, dlatego nie ma uprawnień do przepisywania leków farmakologicznych. „W Polsce studia psychologiczne mają wyłącznie charakter jednolitych studiów magisterskich. Studia licencjackie z psychologii nie istnieją i nie są formalnie uznawane przez Ministerstwo, czy nieformalnie przez środowisko psychologów, dlatego jeśli ktoś takie proponuje to jest to tylko specjalność z psychologii na innym kierunku.” Niekoniecznie musi pracować z ludźmi, może również podjąć pracę w mediach, transporcie, reklamie, w kadrach. Psycholog może przeprowadzać wywiad, konsultować, diagnozować, orzekać o stanie zdrowia i udzielać pomocy psychologicznej, ale nie ma uprawnień do prowadzenia psychoterapii. By zyskać miano psychologa specjalisty (np. klinicznego, sądowego, czy mieć uprawnienia do badania kierowców lub osób starających sie o pozwolenie na broń) musi przejść dodatkowe szkolenia, bądź studia podyplomowe. Psycholog często nie może wydać ostatecznej diagnozy bez porozumienia z psychiatrą. Centrum zainteresowania psychologii jest nie tylko człowiek chory i zaburzony, ale również zdrowy i sposoby prewencji.

Gwarancją uczelni na to, że jest się psychologiem są dwa kluczowe słowa na dyplomie ukończenia studiów: magister psychologii. Praca psychologa polega min. na zrozumieniu „duszy” człowieka, co jest podstawą do udzielenia pomocy drugiemu człowiekowi, do rozszyfrowania jego słów i zrozumienia o co mu chodzi. Sam termin psychologia jest tego dowodem, gdyż pochodzi od dwóch greckich słów: psyche- dusza i logos- słowo. Stan ducha często wpływa na kondycję naszego ciała, a więc można bez wahania nazwać psychologa „specem” zarówno od duszy jak i ciała.

LITERATURA:

  1. Ustawa z dnia 8 czerwca 2001 r. o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów; Dz. U. 2 2001r nr 73 poz.763 z późniejszymi zmianami
  2. Piotr Winczorej; Komentarz do Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.; wyd. LIBER, 2000 (art. 17. ust. 1)
  3. Dariusz Doliński; Zawód: psycholog; Charaktery; 2011; nr 6; str. 36-37
  4. Zofia Milska- Wrzosińska, Agnieszka Popiel; Zawód: psychoterapeuta (ankieta); Charaktery; 2009; nr 9; str. 70-71
  5. Marian Stepulak; Psycholog jako zawód zaufania społecznego; wyd. KUL; 2007
  6. Czym jest psychologia; W: Rathus Spencer; Psychologia współczesna; wyd. GWP; 2004
  7. http://gazetapraca.pl/gazetapraca/1,74896,2973626.html?as=1&startsz=x
  8. http://www.ipin.edu.pl/ppn/archiwum/2008/1/t17n1_11.pd

 

 

 

REDAKTOR DZIAŁU 'MAM PROBLEM' Kontakt: wfriedrich@us.edu.pl Studia: absolwentka Uniwersytetu Śląskiego w katowicach, kierunku psychologia; specjalizacja: psychologia kliniczna i psychologia sądowa; Studentka prawa III rok. Uniwersytet Śląski Doświadczenie (działalność w organizacjach, praktyki, wolontariat): Staż i praktyki studenckie w ramach Programu ERASMUS na University of Barcelona Wydział Psychologii Ogólnej. Wolontariat w Ośrodku Interwencji Kryzysowej MOPS w Katowicach Wolontariat w Ośrodku Leczenia Uzależnień AZTiRO w Katowicach Wolontariusz podczas XXXIV Zjazdu Polskiego Towarzystwa Psychologicznego Opiekun, wolontariusz w projekcie TAMGRAM Kurs wychowawcy placówek i ośrodków dydaktycznych Liczne kursy, szkolenia w zakresie psychologii, języka migowego i in. (...)


Pomoc psychologiczna

Studenci i Doktoranci Uniwersytetu Śląskiego mogą korzystać z bezpłatnego wsparcia psychologicznego i poradnictwa w Centrum Obsługi Studenta.

Skontaktuj się ze specjalistami w następujących obszarach:

W celu ustalenia terminu indywidualnej konsultacji psychologicznej prosimy o kontakt drogą elektroniczną lub telefonicznie.