Seks po 50-tce

Po prostu seks

„SEKSUALNOŚĆ CZŁOWIEKA” – temat bardzo ważny, dotyczący każdego z nas niezależnie od wieku, jednak wciąż bardzo delikatny, a w niektórych krajach nawet zabroniony. Seksualność i związana z nią płciowość stanowią ważne determinanty ludzkiej tożsamości. To właśnie ona wyzwala w człowieku to, co piękne: miłość, szczęście, przyjemność, spełnienie, poczucie bezpieczeństwa, akceptacji, jedności i oczywiście rodzicielstwo (Izdebski, 2012). Niestety z seksualnością łączą się również negatywne strony. Seks czasem staje się problemem - w relacjach społecznych, w poszukiwaniach własnego Ja oraz kiedy przeradza się w przemoc, pornografię, prostytucję, pedofilię, a nawet handel ludźmi.

Seks poprzez rozwój cywilizacyjny wyszedł z przestrzeni prywatnej do publicznej, można uznać, że stał się „modny”. Ludzie dzięki filmom, w których coraz odważniej prezentuje się tematykę erotyczną, mają większa wiedzę i „apetyt” na poprawienie/urozmaicenie własnej sfery seksualnej. Aktywność stała się towarem. Dziś nie szokują nas romanse polityków oraz „krzyczące” billboardy z obnażonymi kobietami i jednoznacznymi hasłami reklamowymi. Intymność nie jest już zamknięta, stała się medialnym, codziennym elementem naszego życia.

Seksualność osób po 50 roku życia

Osoby po 50 roku życia według klasyfikacji Ericksona (2000) są na przełomie między średnią a późną starością. Mimo, że okres ten może wiązać się z kryzysem wieku średniego, syndromem pustego gniazda czy też wypaleniem zawodowym, to takie osoby najczęściej są pełne sił, przeważnie w dobrym zdrowiu oraz wciąż zdeterminowane i chętne do różnego rodzaju aktywności (Wojciszke, 2005).

Po ukończeniu 50 roku życia libido przeważnie stopniowo maleje. Jest to problem, kiedy jeden z partnerów czuje się niezaspokojony, a potrzeby seksualne kochanków są coraz bardziej rozbieżne (Izdebski, 2012). Nie zawsze jednak jest to powód do zmartwień, ponieważ niektórym związkom mniejsza częstość stosunków nie przeszkadza. Akty seksualne rekompensują czułościami, pieszczotami oraz miłością i przywiązaniem. Wynika z tego, że zdolności do przeżyć i satysfakcji seksualnej mogą być nadal intensywne, pomimo tego, iż partnerzy nie współżyją ze sobą tak często, jak dawniej (Izdebski, 2012; Westheimer 2006).

Jak to jest u kobiet, a jak u mężczyzn?

Menopauza (czyli trwałe zaprzestanie miesiączkowania wywołane utratą aktywności jajników) przypada na okres 50-52 roku życia (Spec, Spec, Studzińska, 2014; Speroff, Fritz, 2004). Ściany pochwy robią się cieńsze i mniej elastyczne, a sama pochwa się zwęża i skraca. Dodatkowo, spada stopień lubrykacji, przez co stosunki są odbierane jako nieprzyjemne, a czasem nawet bolesne. Zdarza się, że trudniejsze są stany emocjonalne i psychiczne, jakich kobieta doświadcza w trakcie przekwitania. Dolegliwości wyżej wymienione można zniwelować albo przynajmniej złagodzić poprzez stosowanie hormonalnej terapii zastępczej, suplementację estrogenami czy też używanie lubrykantów (Izdebski, 2012). Literatura podaje kilka dysfunkcji seksualnych występujących w okresie menopauzalnym. Są nimi:

  • Dyspareunia – odczuwany ból w okolicach sromu, wewnątrz pochwy lub głęboko w miednicy małej. Odczucie kłucia, pieczenia, skrajnej tkliwości (Spec i in., 2014).
  • Zespół obniżonego popędu seksualnego - spadek lub utrata libido/pożądania seksualnego. Charakteryzuje się brakiem fantazji seksualnych oraz chęci na współżycie (Spec i in., 2014).

Mimo wszystko, to mężczyźni po 50 roku życia są bardziej narażeni na dysfunkcje seksualne niż kobieta w tym samym wieku. Największym problemem z jakim zmagają się oni, to zaburzenia erekcji członka, co wiąże się ze spadkiem androgenów w organizmie. Erekcja prącia pojawia się wolniej i jest słabsza, a czas refrakcji po orgazmie się wydłuża (Nomejko, Dolińska-Zygmunt, 2019). Jednakże, w odróżnieniu od kobiet, mężczyźni zachowują zdolność płodzenia do późnego wieku (Izdebski, 2012). Przyczyny zaburzeń seksualnych u płci męskiej są zróżnicowane. Mogą zależeć od chorób przewlekłych, stresu, przeciążenia zawodowego, uzależnień od alkoholu oraz tytoniu. Należy jednak pamiętać, że tak samo jak w przypadku kobiet, to i u mężczyzn możemy zniwelować bądź złagodzić objawy, odpowiednią suplementacją hormonalną.

Zmiany zachodzące w ciele kobiety, jak i mężczyzny nie muszą mieć wpływu na satysfakcję seksualną. Część kobiet zauważa pozytywne strony menopauzy – nie boją się nieplanowej ciąży. Mężczyźni natomiast, którzy wcześniej mieli problem z przedwczesnym wytryskiem, dzięki spadkowi aktywności prącia odzyskują poczucie kontroli (Nomejko, Dolińska-Zygmunt, 2019). Dodatkowo pary, których dzieci opuściły dom rodzinny, mają więcej czasu dla siebie i mogą skupić się na wzmacnianiu więzi w relacji.

Wiek a poziom satysfakcji seksualnej kobiet i mężczyzn

Człowiek podczas rozwoju traci pewne kompetencje, ale w zamian zdobywa i uczy się nowych (Heszen, Sęk, 2008). Podobne związki zachodzą w przypadku życia seksualnego (Nomejko, Dolińska-Zygmunt, 2019; Beisert, 2007). Rozwój psychoseksualny trwa całe życie, a każdy kolejny etap przynosi nowe wyzwania, ale także zasoby, dzięki którym potrafimy im sprostać (Izdebski, 2012). Możemy więc założyć, iż wraz z kolejnymi etapami dorosłości zmienia się satysfakcja seksualna.

Mężczyźni, pomimo dysfunkcji seksualnych, wyrażają stałe zadowolenie z aktywności seksualnych (Nomejko, Dolińska-Zygmunt, 2019). Dla tej płci ważne w relacjach z drugą osobą są: jakość bliskiego związku, poczucie atrakcyjności i miłość do partnera. Te wartości przyczyniają się do odczuwania przez nich satysfakcji seksualnej, a także kompensacji ubytków zdrowia somatycznego (Nomejko, Dolińska-Zygmunt, 2019).  

Izdebski (2012) zadał wiele pytań mężczyznom, aby uzyskać pełen obraz ich podejścia do dysfunkcji seksualnych. Dla ponad połowy badanych (gdzie N=900) zaburzenia erekcji mają podłoże zarówno psychiczne, jak i fizjologiczne, zdrowotne. Prawie 60% badanych uważa, że problemy z erekcją wpływają na ich samoocenę. Pocieszający jest fakt, że tylko co 3 mężczyzna uważa, że obniżająca się zdolność do uprawiania seksu wpływa na związek z partnerem lub partnerką. Około 75% respondentów słyszało o tabletkach na poprawę potencji, ale tylko 8% z nich stosuje tego typu środki.

W przypadku kobiet wraz z wiekiem obserwujemy spadek satysfakcji seksualnej (Nomejko, Dolińska-Zygmunt, 2019). Wynika ona z, omawianego wcześniej, problemu obkurczania i skracania ścian pochwy, która wiąże się ze spadkiem lubrykacji. Niestety, metody zaradzenia temu problemowi (np. hormonalna terapia zastępcza, używanie lubrykantów, laseroterapia) nie są popularne wśród Polek (Nomejko, Dolińska-Zygmunt, 2019). Najprawdopodobniej wynika to z ich błędnych przekonań oraz stereotypów potępiających seks pozaprokreacyjny i aktywność seksualną po okresie menopauzy (Nomejko, Dolińska-Zygmunt, 2019; Beisert, 2007). Ponadto, badania wskazują, iż połowa polskich kobiet nie odwiedza regularnie ginekologa, a wiele z nich nie było na wizycie ginekologicznej nigdy (Izdebski, 2012).  

Trudność czerpania satysfakcji seksualnej przez kobiety starsze wynika również z nierealnych standardów atrakcyjności kobiecego ciała wyznaczanego przez mass media. Kobieta starzejąca się odczuwa wstyd w związku ze swoją cielesnością, co znacznie wpływa na jakość współżycia (Nomejko, Dolińska-Zygmunt, 2019).

Izdebski (2012) przeprowadził badania na grupie kobiet (N=883) po 50 roku życia. Jedno z pytań dotyczyło problemów związanych z życiem seksualnym podczas okresu menopauzalnego. Zadano badanym pytanie o trudności, jakie wystąpiły podczas stosunku w ciągu 12 miesięcy. „Najwięcej kobiet (11.7%) wskazało zbyt małe potrzeby seksualne, 6,7% - zbyt małą jak na potrzeby partnera chęć współżycia, 3,3% - bolesność narządów płciowych podczas stosunku, 6,2% problemy z orgazmem. 43,1% badanych kobiet stwierdziło, że nie miało żadnych tego typu trudności, zaś co trzecia nie odpowiedziała na zadane pytanie.” (Izdebski, 2012, s. 327). Natomiast w przypadku pytania o suchość pochwy, aż 44,2% respondentek nigdy nie miała takich kłopotów, jednak co trzecia kobieta nie robi nic, aby temu zapobiec. Połowa uczestniczek nie odpowiedziała na to pytanie. Izdebski (2012), pytając kobiety (N=900) o stosowanie profilaktyki w celu opóźnienia lub złagodzenia objawów lub też zapobiegania następstwom menopauzy, uzyskał aż 81,5 % odpowiedzi „Nic, nic nie stosuję i nie stosowałam.”

Analizując powyższe dane, można wnioskować, że problemy dotyczące okresu menopauzalnego dotykają kobiety, jednakże nie jest to regułą. Przykuwająca uwagę jest również ilość osób, które nie odpowiedziały na pytania. Możemy tylko domyślać się jakie są tego przyczyny. Najprawdopodobniej potwierdza to problem społecznej akceptacji seksualności kobiet starszych. Co więcej, martwiący jest fakt, iż zarówno kobiety, jak i mężczyźni nie wykazują chęci zniwelowania dysfunkcji seksualnych.

Predyktory satysfakcji seksualnej kobiet i mężczyzn w wieku 51 lat i więcej (Nomejko, Dolińska-Zygmunt, 2019):

KOBIETY MĘŻCZYŹNI
Nasilenie zachowań seksualnych – gra wstępna; Nasilenie zachowań seksualnych – akt seksualny;
Nasilenie zachowań seksualnych – akt seksualny; Przyjemność własna czerpana z praktyk seksualnych – gra wstępna; 
Przyjemność własna czerpana z praktyk seksualnych – akt seksualny; Ocena przyjemności czerpanej przez partnerkę z praktyk seksualnych – akt seksualny;
Ocena przyjemności czerpanej przez partnera z praktyk seksualnych – gra wstępna; Staż bliskiego związku (-)
Znakiem (-) oznaczono zmienne, które są negatywnymi predyktorami zadowolenia z życia seksualnego. 
Ocena przyjemności czerpanej przez partnera z praktyk seksualnych – akt seksualny.   

Rozpatrując wyniki badań uzyskanych przez Nomejko A. oraz Dolińską-Zygmunt G. (2019), możemy sądzić, że bez względu na wiek, płeć badanych oraz ich typ związku, jaki tworzą (formalny vs nieformalny), to wyznacznikami życia seksualnego są:

  • Samoocena;
  • Ocena partnera;
  • Komunikacja w bliskim związku;
  • Praktyki seksualne podczas gry wstępnej.

W związku z tym zadowolenie z życia seksualnego kobiet i mężczyzn jest tym większe (Nomejko, Dolińska-Zygmunt, 2019):

  • im bardziej partnerzy wspierają się wzajemnie oraz angażują się w pogłębienie więzi,
  • im bardziej urozmaicona jest gra wstępna i im więcej przyjemności czerpie z niej partner/partnerka.

Interpretując tabelę umieszczoną powyżej, dochodzimy do wniosku, że im dłużej trwa związek, tym niżej mężczyźni oceniają jakość komunikacji z partnerką oraz przyjemność, jaką czerpią z gry wstępnej. Odnosząc się do opisanej konkluzji, otrzymujemy cenną wskazówkę psychologiczną. To właśnie, komunikacja jest „kluczem” do sukcesu i zadowolenia obu stron ze współżycia.

Wśród badaczy istnieje przekonanie, że życie seksualne może być satysfakcjonujące pomimo braku własnej przyjemności (Nomejko, Dolińska-Zygmunt, 2019; Plopa,2017; McCarthy, Wald, 2012; Byers, Rehman, 2014). Partnerzy czerpią zadowolenie z czynników, takich jak: obserwacja przyjemności partnera, budowanie więzi i utrzymywanie radosnej atmosfery w relacji (Nomejko, Dolińska-Zygmunt, 2019; Basson, 2000).

Związki

Okazuje się, że największym problemem, osób starszych i ich sfery seksualnej, jest brak partnera (Izdebski, 2012). Kobiety żyją stosunkowo dłużej od mężczyzn, dlatego częściej znajdują się w takiej sytuacji.

Stan cywilny różnicuje znacząco liczbę kontaktów seksualnych, wskazując na intensywniejsze życie erotyczne osób zamężnych bądź posiadających stałego partnera (Wawrzyniak, 2011).

Aktywność seksualna wskazuje na lepsze zdrowie, dłuższe życie, co wiąże się z faktem, iż regularne kontakty seksualne przekładają się na przedłużenie aktywności seksualnej w późniejszym wieku (Wawrzyniak, 2011). Prowadzenie aktywnego życia seksualnego osób starszych umożliwia realizację i odczuwanie następujących funkcji (Wawrzyniak, 2011):

  • rekreacyjnej – seks jako źródło relaksu i redukcji napięcia;
  • zdrowotnej – seks jako ważny element życia, poczucia zdrowia;
  • integracyjnej – utrzymuje kontakty i bliskie więzi.

Interesujący jest fakt, że w badaniach Izdebskiego (2012), osoby po 50 roku życia, będące w bliskich relacjach wskazywały ogólne zadowolenie ze związków. Bynajmniej owe zadowolenie nie przekładało się na satysfakcje seksualną. Mimo to, respondenci twierdzą, że nie byliby zainteresowani związkiem z młodszym od siebie partnerem bądź partnerką.

Podsumowanie

Wraz z upływem czasu coraz większy wpływ na poziom i rodzaj aktywności mają głównie dwa czynniki – stan zdrowia oraz samotność (Izdebski, 2012). Czy w takim razie osoby po 50 roku życia mogą prowadzić szczęśliwie życie seksualne? Oczywiście, że tak! Obraz seksualności jest złożony i zróżnicowany (Izdebski, 2012). Każda osoba ma inne wymagania, wyobrażenia i podejście do seksu. Ważna jest samoświadomość własnych możliwości, przekonań i myśli. Satysfakcja seksualna nie wynika tylko z aktów seksualnych. Jak podaje literatura, zadowolenie można osiągnąć poprzez innego rodzaju aktywności, takie jak pieszczoty, pocałunki, a nawet przytulenie. Należy wzbogacać swoją wiedzę w temacie seksualności, profilaktycznie dbać o zdrowie i szukać alternatyw. Seksualność jako komponent satysfakcjonującego życia człowieka starszego jest ważną składową jego zdrowia, dlatego istotne jest rozpowszechnienie tego poglądu wśród społeczeństwa. Im bardziej popularna stanie się ta idea, tym mniej wstydu odczuje dojrzałe pokolenie w wyrażaniu problemów seksualnych i publicznym okazywaniu uczuć.

Zagadnienie dotyczące seksualności osób po 50 roku życia jest bardzo obszerne, dlatego skupiłam się na najbardziej interesujących wątkach. Serdecznie polecam pozycję Zbigniewa Izdebskiego „Seksualność Polaków na początku XXI wieku. Studium badawcze” oraz wydanie Agnieszki Nomejko i Grażyny Dolińskiej-Zygmunt pt. „Satysfakcja seksualna kobiet i mężczyzn w okresie wczesnej, średniej i późnej dorosłości – uwarunkowania psychospołeczne. Komu i kiedy seks przynosi radość?”, w celu zgłębienia tematu.

Bibliografia:

  1. Erikson E. (2000). Dzieciństwo i społeczeństwo. Poznań: Rebis
  2. Heszen I., Sęk H. (2008). Psychologia zdrowia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN
  3. Izdebski Z. (2012). Seksualność Polaków na początku XXI wieku. Studium badawcze. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  4. Nomejko A., Dolińska-Zygmunt G. (2019). Satysfakcja seksualna kobiet i mężczyzn w okresie wczesnej, średniej i późnej dorosłości – uwarunkowania psychospołeczne. Komu i kiedy seks przynosi radość? Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
  5. Spec M., Spec M., Studzińska N. (2014). Menopauza a problemy seksualne kobiet. Pobrano z: http://www.medical-technologies.eu/upload/menopauza_a_problemy_seksualne_kobiet_-_stec.pdf (24.01.2014).
  6. Wawrzyniak J. (2011). Seksualność osób 50 plus. Wybrane konteksty analizy zjawiska. Edukacja dorosłych 2011 (nr 1), s. 65-75
  7. Wojciszke B. (2005). Psychologia miłości. Intymność, namiętność, zaangażowanie. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

 

Studentka IV roku psychologii realizująca ścieżki specjalizacyjne z psychologii klinicznej oraz psychologii zdrowia i jakości życia. Fanka zdrowego stylu życia oraz miłośniczka „fit” wypieków. Zainteresowania: seksuologia, kryminalistyka, medycyna estetyczna, sport. Kontakt: agnieszka.parszcz@onet. (...)


Pomoc psychologiczna

Studenci i Doktoranci Uniwersytetu Śląskiego mogą korzystać z bezpłatnego wsparcia psychologicznego i poradnictwa w Centrum Obsługi Studenta.

Skontaktuj się ze specjalistami w następujących obszarach:

W celu ustalenia terminu indywidualnej konsultacji psychologicznej prosimy o kontakt drogą elektroniczną lub telefonicznie.